Kısa cevap: Evet, özel ve işyeri emeklilik şemaları sayesinde devletin belirlediği yaştan önce emekli olmak mümkündür. Ancak burada iki ayrı takvim vardır: devlet emekliliğine hak kazandığınız yaş ile kendi birikimlerinize dokunabileceğiniz yaş. Özel şemalardan erken çekim yapmak yasaldır, fakat birikiminizi daha uzun bir süreye yaymak zorunda kalacağınız için aylık geliriniz düşer. Yani sorun "izin var mı" değil, "param yeter mi" sorusudur. Emeklilik yaşı ve planlaması meselesinin özü de tam olarak bu hesabı doğru kurmaktır.
Planlamayı zorlaştıran şey, tek bir yaş yerine birbirinden bağımsız üç eşik olmasıdır:
Erken emeklilik dediğimiz şey, üçüncü yaşı ilk ikisinin önüne çekmektir. Aradaki boşluğu ne ile dolduracağınız planın kalbini oluşturur.
Tanımlanmış katkı esaslı (defined contribution) bir şemada biriktirdiğiniz para sizin adınıza tutulan bir yatırım havuzudur. Erişim yaşına geldiğinizde genellikle şu seçenekler önünüze çıkar:
Tanımlanmış fayda (final salary tipi) şemalarda ise durum farklıdır: erken almak istediğinizde kurum, ödemeyi daha uzun süre yapacağı için maaşınıza kalıcı bir indirim uygular. Bu indirim oranını şema yöneticinizden yazılı olarak istemek, karar vermeden önceki en önemli adımdır.
Beş yıl erken emekli olmak üç etkiyi birlikte doğurur: katkı yapmadığınız beş yıl, bileşik getiriden mahrum kalan beş yıl ve fazladan finanse etmeniz gereken beş yıl. Etkiyi basit bir tabloyla görmek faydalıdır (örnek amaçlıdır, kişisel hesap değildir):
| Senaryo | Katkı süresi | Finanse edilecek süre | Yıllık gelir üzerindeki etki |
|---|---|---|---|
| Planlanan yaşta emeklilik | Tam | Baz | Referans |
| 5 yıl erken | 5 yıl kısa | 5 yıl uzun | Belirgin düşüş |
| 5 yıl geç | 5 yıl uzun | 5 yıl kısa | Belirgin artış |
Bu yüzden erken emeklilik hedefi olan kişilerin katkı oranını yükseltmesi gerekir. İşveren eşleştirme katkısını sonuna kadar kullanmak, maliyet oranı düşük endeks fonlarını tercih etmek ve zam aldığınızda katkı yüzdesini artırmak, hedef yaşı öne çekmenin en sade yollarıdır. Emeklilik için tasarruf yöntemlerini ve pasif yatırım mantığını anlatan rehberler bu tarafı ayrıntılı ele alıyor.
Erken emeklilikte kritik olan, çalışmayı bıraktığınız yaş ile devlet emekliliğinin başladığı yaş arasındaki dönemdir. Bu köprüyü genellikle şu kaynaklar kurar:
Nakit tamponun önemi genellikle küçümsenir. Düşen piyasada varlık satarak yaşamak, portföyün toparlanma kapasitesini kalıcı olarak zedeler. Acil durum fonu oluşturma mantığı emeklilikte de aynen geçerlidir; hatta iki üç yıllık harcamayı karşılayan daha geniş bir tampon önerilir.