Kısa cevap: Sigorta ihtiyacı belirleme, tek bir formülle değil; sizin borçlarınız, geliriniz ve size bağımlı kişilerin sayısıyla hesaplanır. Kaba bir başlangıç noktası olarak hayat sigortasında yıllık net gelirinizin 10–12 katı, gelir koruma poliçelerinde net gelirinizin %60–70'i, konut sigortasında evin yeniden inşa maliyeti alınır. Ardından bu rakamı mevcut birikiminiz, işvereninizin sağladığı teminatlar ve devlet destekleriyle düşürerek gerçek açığınızı bulursunuz. Amaç en yüksek teminatı almak değil; ailenizin sizsiz veya geliriniz olmadan geçirebileceği yılları rahatça finanse edecek asgari tutarı belirlemektir.
Sigorta, bir yatırım aracı değil bir risk transferidir. Ödediğiniz prim, karşılayamayacağınız büyüklükte bir zararı sigorta şirketine devretmenin bedelidir. Bu nedenle doğru soru "hangi poliçe en iyi?" değil, "hangi olay gerçekleşirse bütçem çöker?" sorusudur.
Bekar, borcu olmayan ve iki yıllık acil durum fonu bulunan biri için hayat sigortası neredeyse gereksizken; iki küçük çocuğu ve 20 yıl vadeli ev kredisi olan tek gelirli bir hane için aynı poliçe hayati önemdedir. Acil durum fonunun nasıl kurulduğunu anlatan rehberde de belirtildiği gibi, nakit tamponunuz büyüdükçe küçük riskleri kendiniz üstlenebilir, primi düşürebilirsiniz.
En yaygın iki yöntem şudur:
Yıllık net gelirinizi, çocuklarınızın kendi ayakları üzerinde duracağı yıl sayısıyla çarparsınız. Örneğin en küçük çocuğunuz 6 yaşındaysa ve 22 yaşına kadar destek hedefliyorsanız, 16 yıllık gelir ihtiyacı ortaya çıkar. Enflasyon ve yatırım getirisinin birbirini kısmen dengelediğini varsayarak kaba bir toplam elde edilir.
Daha isabetli olan bu yöntemde dört kalem toplanır:
Toplamdan mevcut birikimlerinizi, emeklilik hesabınızdaki devredilebilir tutarı ve varsa işveren grup hayat sigortasını düşün. Kalan sayı, satın almanız gereken teminattır.
| Kalem | Örnek tutar |
|---|---|
| Kalan ev kredisi | 180.000 |
| Diğer borçlar | 12.000 |
| Gelir ihtiyacı (16 yıl × 30.000) | 480.000 |
| Eğitim fonu | 40.000 |
| Toplam ihtiyaç | 712.000 |
| Birikim + işveren teminatı | -150.000 |
| Alınacak teminat | 562.000 |
İstatistiksel olarak çalışma yılları boyunca uzun süreli hastalık veya iş göremezlik riski, ölüm riskinden daha sık karşılaşılan bir durumdur; buna rağmen en çok atlanan poliçe gelir korumadır. Burada üç değişkene dikkat edin:
Kritik hastalık teminatı ise tanı konduğunda toplu ödeme yapar. Tedavi masrafından çok, tedavi sürecinde gelir kaybını ve ev düzenlemelerini karşılamak için düşünülmelidir. Kapsamdaki hastalık listesi şirketten şirkete ciddi biçimde farklılaşır; poliçe özetini satın almadan önce okuyun.
Konut sigortasında sık yapılan hata, teminatı evin piyasa değeri üzerinden belirlemektir. Doğru ölçüt yeniden inşa maliyetidir; arsa değeri buna dâhil değildir. Eşya sigortasında ise oda oda dolaşıp bir envanter listesi çıkarmak, hasar anında en çok işe yarayan hazırlıktır. Değerli tek parçalar (mücevher, müzik aleti, bisiklet) için genellikle ayrı bildirim gerekir.
Üçüncü kişi sorumluluk teminatı düşük primle yüksek koruma sağladığı için ihmal edilmemesi gereken bir kalemdir. Kiracıysanız binanın yapısını değil, yalnızca eşyanızı ve sorumluluğunuzu sigortalamanız yeterlidir.
Muafiyet (hasar katılım payı) yükseldikçe prim düşer. Kendinize şu